يحيى السهروردي ( شيخ اشراق )

مقدمهء مصحح 43

مجموعه مصنفات شيخ اشراق

آنچه در كتاب ششم « شفا » و علم النفس « نجات » بو على آمده است و حتّى در مسالهء ابصار شيخ اشراق از نظريّهء ارسطو دفاع مىكند ولى در عين حال در تجرّد كامل نفس از جوهر بدن اصرار دارد و تأييد مىكند كه نفس نه جسم است و نه در جسم . فصل پنجم و ششم دربارهء الهيّات خاصّ است و از واجب الوجود و صفات و افعال آن سخن مىگويد و ادلّه‌اى چند از براى اثبات وجود واجب و وحدت آن اقامه شده است و مطالبى نزديك به آنچه شيخ الرئيس آورده است ديده مىشود منتهى با رنگى بيشتر اشراقى و عرفانى . فصل هشتم از خير و شرّ و قضا و قدر بحث مىكند و مطالب لطيفى دربارهء قضا و قدر و رابطهء آن با مسئوليّت فرد در مقابل اعمال خويش به نحوى استادانه ذكر شده است . موضوع فصل نهم بقاى نفس و سعادت و شقاوت آن است . بار دگر شيخ اشراق تجرد نفس را تأييد كرده و از گفتار افلاطون مدد مىگيرد و با توسّل به آيات و احاديث نبوى ماهيّت لذّت و الم و رابطهء آن را با سرنوشت نفس پس از مفارقت از بدن روشن مىسازد . آخرين فصل رساله فصل دهم ، دربارهء نبوّات و معجزات و كرامات و منامات است كه در آن به نحوى اشراقى و عرفانى از معنى نبى و رابطهء او با عوالم بالا و عقول و نفوس بحث شده و در پايان به « خرّهء كيانى » و « فر نورانى » اشاره شده است . رسالهء پرتونامه يك بار توسّط آقاى سيّد محمّد باقر سبزوارى در كتاب « چهارده رساله » نگارش ايشان ، طهران 1340 ، ص 220 - 272 ، چاپ شده است . ظاهرا اين چاپ از روى نسخه‌اى متعلّق به خود ايشان انجام گرفته است . بهر حال در كتاب ذكرى از منبع آن نشده است و متن نيز بطور دقيق تصحيح و تنقيح نگرديده است .